مقدمه
توری استیل یا Stainless Steel Wire Mesh یکی از پرکاربردترین محصولات سیمی در صنایع مختلف است که در گریدهایی مانند استیل 304 و 316 تولید می‌شود. این توری‌ها در صنایع غذایی، دارویی، شیمیایی، نفت و گاز، پتروشیمی، معدن، فیلتراسیون، سرند و جداسازی ذرات، تجهیزات آزمایشگاهی و بسیاری از کاربردهای صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
یکی از مهم‌ترین مشخصات فنی توری استیل، اندازه روزنه یا Opening Size است. اندازه روزنه تعیین می‌کند چه ذراتی می‌توانند از توری عبور کنند و چه ذراتی توسط توری نگه داشته می‌شوند.
برای بیان اندازه توری معمولاً از اصطلاحاتی مانند Mesh، Micron، Millimeter و Inch استفاده می‌شود. با این حال، این واحدها معادل یکدیگر نیستند و برای انتخاب صحیح توری باید تفاوت میان آنها را شناخت.
در حوزه توری‌های آزمایشگاهی و الک‌های استاندارد، یکی از مهم‌ترین مراجع، استاندارد ASTM E11-24 است که با عنوان:
Standard Specification for Woven Wire Test Sieve Cloth and Test Sieves
منتشر شده است.
این استاندارد الزامات مربوط به توری سیمی بافته‌شده مورد استفاده در الک‌های آزمایشگاهی و همچنین مشخصات و بازرسی الک‌ها را تعیین می‌کند. دامنه اندازه روزنه اسمی در ASTM E11 از 125 میلیمتر تا 20 میکرومتر است.
ASTM E11 چیست؟
ASTM E11 یکی از استانداردهای مهم برای توری سیمی و الک‌های آزمایشگاهی است. این استاندارد برای محصولاتی کاربرد دارد که برای تعیین اندازه ذرات، دانه‌بندی و جداسازی ذرات بر اساس اندازه مورد استفاده قرار می‌گیرند.
در ASTM E11 فقط اندازه اسمی روزنه مطرح نیست، بلکه مواردی مانند:
اندازه روزنه
قطر سیم
تلرانس اندازه روزنه
حداکثر اندازه مجاز یک روزنه
یکنواختی توری
الزامات بازرسی
مشخصات الک آزمایشگاهی
نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.
بنابراین ASTM E11 را نباید صرفاً یک جدول تبدیل Mesh به Micron دانست.
منبع اصلی این اطلاعات، ASTM International و استاندارد ASTM E11-24 است.
Mesh در توری استیل چیست؟
اصطلاح Mesh یکی از رایج‌ترین روش‌های بیان مشخصات توری است.
به زبان ساده، Mesh به تعداد دهانه‌های توری در واحد اینچ طول اشاره دارد. در کاربردهای متداول توری سیمی، این واحد طول یک اینچ در نظر گرفته می‌شود.
برای مثال، توری 100 Mesh دارای ساختاری با تعداد مشخصی از دهانه‌ها در یک اینچ است.
اما یک نکته بسیار مهم وجود دارد:
100 Mesh به معنی روزنه 100 میکرون نیست.
اندازه روزنه علاوه بر تعداد مش، به قطر سیم نیز بستگی دارد.
به همین دلیل، هنگام خرید توری استیل بهتر است علاوه بر Mesh، اندازه روزنه و قطر سیم نیز مشخص شود.
رابطه Mesh، قطر سیم و اندازه روزنه
به‌صورت تقریبی می‌توان اندازه روزنه را از رابطه زیر محاسبه کرد:
Opening Size ≈ (25.4 ÷ Mesh) − Wire Diameter
در این رابطه:
25.4 = یک اینچ بر حسب میلیمتر
Mesh = تعداد مش
Wire Diameter = قطر سیم بر حسب میلیمتر
Opening Size = اندازه روزنه بر حسب میلیمتر
این رابطه برای تخمین هندسی مناسب است، اما برای تأیید انطباق یک توری با ASTM E11 نباید جایگزین الزامات، تلرانس‌ها و روش‌های بازرسی خود استاندارد شود.
جدول استاندارد ASTM E11؛ مش، میکرون، میلیمتر و اینچ
در ادامه، اندازه‌های رایج توری بر اساس سری استاندارد ASTM E11 آورده شده است.
فرمت این جدول به‌صورت سطرهای متنی تنظیم شده تا بتوانید آن را مستقیماً در وبگاه خود منتشر کنید.
توری‌های درشت
4 Mesh | روزنه 4750 میکرون | 4.750 میلیمتر | 0.187 اینچ
5 Mesh | روزنه 4000 میکرون | 4.000 میلیمتر | 0.157 اینچ
6 Mesh | روزنه 3350 میکرون | 3.350 میلیمتر | 0.132 اینچ
7 Mesh | روزنه 2800 میکرون | 2.800 میلیمتر | 0.110 اینچ
8 Mesh | روزنه 2360 میکرون | 2.360 میلیمتر | 0.0937 اینچ
10 Mesh | روزنه 2000 میکرون | 2.000 میلیمتر | 0.0787 اینچ
12 Mesh | روزنه 1700 میکرون | 1.700 میلیمتر | 0.0661 اینچ
14 Mesh | روزنه 1400 میکرون | 1.400 میلیمتر | 0.0555 اینچ
16 Mesh | روزنه 1180 میکرون | 1.180 میلیمتر | 0.0469 اینچ
18 Mesh | روزنه 1000 میکرون | 1.000 میلیمتر | 0.0394 اینچ
20 Mesh | روزنه 850 میکرون | 0.850 میلیمتر | 0.0331 اینچ
توری‌های متوسط
25 Mesh | روزنه 710 میکرون | 0.710 میلیمتر | 0.0278 اینچ
30 Mesh | روزنه 600 میکرون | 0.600 میلیمتر | 0.0234 اینچ
35 Mesh | روزنه 500 میکرون | 0.500 میلیمتر | 0.0197 اینچ
40 Mesh | روزنه 425 میکرون | 0.425 میلیمتر | 0.0165 اینچ
45 Mesh | روزنه 355 میکرون | 0.355 میلیمتر | 0.0140 اینچ
50 Mesh | روزنه 300 میکرون | 0.300 میلیمتر | 0.0117 اینچ
60 Mesh | روزنه 250 میکرون | 0.250 میلیمتر | 0.0098 اینچ
70 Mesh | روزنه 212 میکرون | 0.212 میلیمتر | 0.0083 اینچ
80 Mesh | روزنه 180 میکرون | 0.180 میلیمتر | 0.0070 اینچ
100 Mesh | روزنه 150 میکرون | 0.150 میلیمتر | 0.0059 اینچ
توری‌های ریز
120 Mesh | روزنه 125 میکرون | 0.125 میلیمتر | 0.0049 اینچ
140 Mesh | روزنه 106 میکرون | 0.106 میلیمتر | 0.0042 اینچ
170 Mesh | روزنه 90 میکرون | 0.090 میلیمتر | 0.0035 اینچ
200 Mesh | روزنه 75 میکرون | 0.075 میلیمتر | 0.0029 اینچ
230 Mesh | روزنه 63 میکرون | 0.063 میلیمتر | 0.0025 اینچ
270 Mesh | روزنه 53 میکرون | 0.053 میلیمتر | 0.0021 اینچ
325 Mesh | روزنه 45 میکرون | 0.045 میلیمتر | 0.0018 اینچ
400 Mesh | روزنه 38 میکرون | 0.038 میلیمتر | 0.0015 اینچ
توری 20 مش تا 400 مش؛ مقایسه سریع اندازه روزنه
برای استفاده راحت‌تر در هنگام خرید توری استیل، مهم‌ترین سایزها را می‌توان به شکل زیر خلاصه کرد:
20 Mesh → 850 µm → 0.850 mm → 0.0331 inch
30 Mesh → 600 µm → 0.600 mm → 0.0234 inch
40 Mesh → 425 µm → 0.425 mm → 0.0165 inch
50 Mesh → 300 µm → 0.300 mm → 0.0117 inch
60 Mesh → 250 µm → 0.250 mm → 0.0098 inch
80 Mesh → 180 µm → 0.180 mm → 0.0070 inch
100 Mesh → 150 µm → 0.150 mm → 0.0059 inch
120 Mesh → 125 µm → 0.125 mm → 0.0049 inch
140 Mesh → 106 µm → 0.106 mm → 0.0042 inch
170 Mesh → 90 µm → 0.090 mm → 0.0035 inch
200 Mesh → 75 µm → 0.075 mm → 0.0029 inch
230 Mesh → 63 µm → 0.063 mm → 0.0025 inch
270 Mesh → 53 µm → 0.053 mm → 0.0021 inch
325 Mesh → 45 µm → 0.045 mm → 0.0018 inch
400 Mesh → 38 µm → 0.038 mm → 0.0015 inch
آیا 200 مش یعنی 200 میکرون؟
خیر.
این یکی از رایج‌ترین اشتباهات هنگام خرید توری استیل است.
برای مثال، در سری استاندارد ASTM E11:
200 Mesh ≈ 75 µm
بنابراین عدد Mesh را نباید مستقیماً به‌عنوان اندازه روزنه بر حسب میکرون در نظر گرفت.
همین موضوع برای سایر سایزها نیز صادق است.
برای نمونه:
100 Mesh ≈ 150 µm
200 Mesh ≈ 75 µm
325 Mesh ≈ 45 µm
400 Mesh ≈ 38 µm
دلیل این اختلاف، تأثیر قطر سیم بر اندازه واقعی دهانه توری است.
تبدیل میکرون به میلیمتر در توری استیل
میکرون یا µm واحد بسیار کوچکی برای بیان اندازه روزنه است.
رابطه تبدیل به شکل زیر است:
1000 میکرون = 1 میلیمتر
بنابراین:
2000 µm = 2.000 mm
1000 µm = 1.000 mm
500 µm = 0.500 mm
250 µm = 0.250 mm
150 µm = 0.150 mm
100 µm = 0.100 mm
75 µm = 0.075 mm
50 µm = 0.050 mm
45 µm = 0.045 mm
38 µm = 0.038 mm
تبدیل میلیمتر به اینچ
برای تبدیل میلیمتر به اینچ:
1 Inch = 25.4 Millimeter
بنابراین:
4.75 mm ≈ 0.187 inch
2.00 mm ≈ 0.0787 inch
1.00 mm ≈ 0.0394 inch
0.50 mm ≈ 0.0197 inch
0.25 mm ≈ 0.0098 inch
0.15 mm ≈ 0.0059 inch
0.075 mm ≈ 0.0029 inch
0.045 mm ≈ 0.0018 inch
0.038 mm ≈ 0.0015 inch
تفاوت Opening Size و Mesh
Mesh و Opening Size دو مشخصه متفاوت هستند.
Mesh تعداد دهانه‌های توری را در واحد طول بیان می‌کند، در حالی که Opening Size اندازه دهانه توری است.
برای مثال:
100 Mesh = شماره مش
150 µm = اندازه روزنه
این دو عبارت یک معنی ندارند، بلکه دو روش متفاوت برای بیان مشخصات یک توری هستند.
از آنجا که قطر سیم نیز بر اندازه روزنه تأثیر دارد، ممکن است توری‌هایی با تعداد Mesh مشابه، در صورت داشتن قطر سیم متفاوت، مشخصات متفاوتی داشته باشند.
بنابراین هنگام سفارش توری استیل بهتر است مشخصات به شکل کامل اعلام شود:
جنس + گرید استیل + Mesh + قطر سیم + اندازه روزنه + نوع بافت
توری استیل 304 و 316
توری استیل می‌تواند از گریدهای مختلف فولاد زنگ‌نزن تولید شود. دو گرید بسیار رایج در بازار عبارت‌اند از:
Stainless Steel 304
و
Stainless Steel 316
گرید 304 در بسیاری از کاربردهای عمومی صنعتی، غذایی و ساخت تجهیزات استفاده می‌شود. استیل 316 نیز در بسیاری از محیط‌های خورنده و کاربردهایی که مقاومت خوردگی بیشتری مورد نیاز است، مورد استفاده قرار می‌گیرد.
اما باید توجه داشت که گرید استیل و اندازه روزنه دو مشخصه مستقل هستند.
برای مثال:
Stainless Steel 304 – 100 Mesh – 150 µm
یا:
Stainless Steel 316 – 200 Mesh – 75 µm
در این مشخصات:
304 یا 316 نوع آلیاژ است.
100 یا 200 Mesh تعداد مش است.
150 یا 75 میکرون اندازه روزنه اسمی است.
آیا ASTM E11 برای تمام توری‌های استیل کاربرد دارد؟
خیر.
ASTM E11 به‌طور مشخص استاندارد Woven Wire Test Sieve Cloth and Test Sieves است و کاربرد اصلی آن توری و الک‌های مورد استفاده در آزمون‌های اندازه ذرات است.
بنابراین اگر یک توری استیل برای کاربردهایی مانند:
فیلتراسیون صنعتی
حفاظ دستگاه
معماری
سبد و تجهیزات صنعتی
فیلترهای خاص
صنایع نفت و گاز
صنایع پتروشیمی
استفاده شود، صرفاً داشتن اندازه روزنه مشابه یکی از اندازه‌های ASTM E11 به معنی انطباق خودکار محصول با ASTM E11 نیست.
برای توری‌های صنعتی بافته‌شده، استاندارد ASTM E2016 – Standard Specification for Industrial Woven Wire Cloth نیز اهمیت دارد.
بنابراین باید استاندارد را بر اساس کاربرد نهایی توری انتخاب کرد.
استاندارد ASTM E2016 برای توری سیمی صنعتی
ASTM E2016 با عنوان:
Standard Specification for Industrial Woven Wire Cloth
برای توری‌های سیمی بافته‌شده صنعتی تدوین شده است.
این استاندارد موضوعاتی مانند اندازه مش، اندازه دهانه، قطر سیم و تلرانس‌های مرتبط با توری صنعتی را مورد توجه قرار می‌دهد.
بنابراین در یک مشخصات فنی حرفه‌ای باید میان:
ASTM E11 برای توری و الک آزمایشگاهی
و
ASTM E2016 برای توری سیمی بافته‌شده صنعتی
تفاوت قائل شد.
چرا اندازه روزنه توری استیل اهمیت دارد؟
اندازه روزنه در بسیاری از کاربردها مستقیماً بر عملکرد توری تأثیر می‌گذارد.
در فیلتراسیون، اندازه روزنه تعیین‌کننده محدوده تقریبی ذرات قابل عبور است.
در سرند و دانه‌بندی، اندازه روزنه تعیین می‌کند ذرات با چه ابعادی از توری عبور کنند.
در صنایع غذایی و دارویی، انتخاب صحیح اندازه روزنه می‌تواند برای جداسازی و کنترل مواد اهمیت داشته باشد.
در آزمایشگاه نیز اندازه روزنه توری مستقیماً با محدوده دانه‌بندی مورد آزمایش ارتباط دارد.
به همین دلیل، انتخاب توری صرفاً بر اساس عبارت «مش» همیشه کافی نیست.
هنگام خرید توری استیل چه مشخصاتی را باید اعلام کنیم؟
برای جلوگیری از اشتباه در سفارش، بهتر است مشخصات توری به‌صورت کامل اعلام شود.
برای مثال:
نوع محصول: توری استیل بافته‌شده
جنس: Stainless Steel 304
مش: 100 Mesh
اندازه روزنه: 150 µm
اندازه روزنه بر حسب میلیمتر: 0.150 mm
قطر سیم: طبق مشخصات مورد نیاز
نوع بافت: Plain Weave
استاندارد: ASTM E11، در صورت کاربرد آزمایشگاهی و انطباق محصول با الزامات استاندارد
برای توری‌های صنعتی نیز در صورت کاربرد، استاندارد مربوط به توری صنعتی باید به‌طور جداگانه بررسی شود.
جمع‌بندی
استاندارد ASTM E11-24 یکی از مراجع مهم برای توری‌های سیمی مورد استفاده در الک‌ها و آزمون‌های تعیین اندازه ذرات است. این استاندارد اندازه روزنه‌های اسمی را در محدوده 125 میلیمتر تا 20 میکرومتر پوشش می‌دهد.
در استفاده از جدول ASTM باید توجه داشت که:
Mesh، اندازه روزنه نیست.
Micron، واحد اندازه‌گیری روزنه است.
Millimeter، واحد دیگری برای بیان اندازه روزنه است.
Inch،نیز می‌تواند برای بیان اندازه روزنه در سیستم واحدهای انگلیسی استفاده شود.
همچنین قطر سیم تأثیر مستقیمی بر اندازه دهانه توری دارد. بنابراین برای انتخاب دقیق توری استیل، بهتر است به‌جای اعلام تنها تعداد مش، مشخصات کامل شامل گرید استیل، Mesh، قطر سیم، اندازه روزنه و نوع بافت مشخص شود.
به‌عنوان چند نمونه پرکاربرد:
100 Mesh → 150 µm → 0.150 mm → 0.0059 inch
200 Mesh → 75 µm → 0.075 mm → 0.0029 inch
325 Mesh → 45 µm → 0.045 mm → 0.0018 inch
400 Mesh → 38 µm → 0.038 mm → 0.0015 inch
این مقادیر مربوط به اندازه‌های اسمی سری توری استاندارد بوده و برای اعلام انطباق رسمی با ASTM، الزامات کامل استاندارد و تلرانس‌های مربوطه باید بررسی شود.
منابع معتبر
ASTM International – ASTM E11-24: Standard Specification for Woven Wire Test Sieve Cloth and Test Sieves.
ASTM International – ASTM E2016: Standard Specification for Industrial Woven Wire Cloth.
ASTM International – Committee E29: Committee on Particle and Spray Characterization.
برای بررسی نسخه جاری و جزئیات رسمی استانداردها، مرجع اصلی، وبگاه ASTM International است.
